معیار انسانیت

دوشنبه ۲۱ مهر ۱۳۹۹ 0 0 کلام حق پیام

بسم الله الرّحمن الرّحیم

معیار انسانیت چیست؟ اگر از نظر زیست شناسی بخواهیم معیارانسانیت را بدست بیاوریم، پاسخ به این سؤال کار ساده و آسانی است. در زیست شناسی فقط جسم انسان مطرح است. جسمی که با دو پا راه میرود، دو دست دارد، حرف می زند و... بنابراین تعریف، اگر انسان دارای همۀ اعضا و اجزا باشد، او انسان کاملی به شمار می رود و تفاوتی نمی کند که او ظالم باشد یا مظلوم، باسواد باشد یا بی سوادو... . برخی معیار انسانیت را به علم و دانش دانسته اند و گفته اند آنچه موجب برتری می شود، علم است. هر اندازه که انسان آگاهی و دانش بیشتری پیدا کند، انسان تر است و هر اندازه که از علم و دانش بی بهره باشد، به همان میزان از انسانیت بی بهره تر است. روشن است که این معیار به تنهایی صحیح نیست؛ زیرا بسیار هستند افرادی که سواد و دانش چندانی ندارند؛ اما به مراتب از دیگران برترند. نظریۀ دیگر این است که انسانیت به خلق و خوی است. اگر ابوذر را بر معاویه ترجیح می دهیم به این دلیل است که معاویه کسی بود که فقط به فکر خود بود و برای اشباع جاه طلبیهای خود دیگران را استثمار کرده بود؛ ولی ابوذر به عکس او، با اینکه همۀ امکانات برایش فراهم بود، هرگز به دنبال منافع خود نبود و همواره به سرنوشت دیگران می اندیشید. همچنین اگر حضرت علی علیه السلام را انسان کامل بدانیم، برای این است که درد اجتماع را حس می کرد و به فکر دیگران بود. مکتب دیگری می گوید معیار انسانیت، «اراده» است. اراده، مسلط کنندۀ انسان بر نفس، بر اعصاب، بر غرائز و بر شهوات خود است. به طوری که هر کاری از انسان صادر می شود به حکم عقل و اراده است، نه به حکم میل؛ ولی حیوان موجودی است تابع غریزه که همان میل ها باشد ولی انسان موجودی است که می تواند به حکم اراده و اختیار خود از جبر غریزه آزاد باشد، می تواند اراده کند که بر ضد میل خودش رفتار کند پس آن کسی انسان است که بر خودش مسلط باشد و به هر اندازه که انسان بر خودش مسلط نباشد از انسانیت به دور است. نظریۀ دیگر این است که معیار انسانیت انسان، آزادی است. البته آزادی از حقوق طبیعی هر انسانی است و امام علی علیه السلام می فرماید: «هرگز خودت را بندۀ دیگری مساز که خدا تو را آزاد آفریده است». معیار دیگر انسانیت، مسئلۀ مسئولیت و تکلیف است. انسان آن کسی است که احساس تکلیف بکند.

منبع: کتاب معیارهای زندگی. ص53
نویسنده: محمود اکبری

0 نظر

ارسال نظر